संस्कृतकथासाहित्यस्य महत्वमम्

Author: Puja Gole

DOI Link:

Abstract: समुद्रमिव सुविस्तृतं संस्कृतसाहित्यम्। तस्य आस्वादे स्वर्गास्वादमिव आनन्दं प्राप्नोति।भूखण्डे आनन्दप्राप्तिः अस्य जीवनस्य मूललक्ष्यम् । अस्मिन् साहित्ये विभिन्नाः विभागाः वर्तन्ते। तेषु संस्कृतकथासाहित्यं एकं प्रधानं भागम् ।विभागोऽयं न केवलं संस्कृतसाहित्ये अपि तु संस्कृतेतरे अप्युलभ्यते।भारते संस्कृतकथाकाव्यं आ वालात् सर्वान् जनान् प्रति नीतिशिक्षाप्रदानं कर्तुं शक्यते। संस्कृतसाहित्ये सर्वैः कविभिः स्वग्रन्थे कथायाः वहुधा चर्चा कृता। परन्तु तत्र मतविरोधमपि दृश्यते।मानवाः कल्पनामाश्रित्य कथाः रचयन्ति।वास्तवता अपेक्षया कल्पनाधिका रमणीया। लोककथायाः श्रवणप्रवृत्या कथासाहित्यस्य उत्पत्तिः भवति। जनानां अतृप्तकामनां पूरयितुं कथासाहित्यस्य उत्पन्नः जातः। संस्कृतकथासाहित्यस्य उल्लेखः वैदिक ब्राह्मणेषु उपनिषत्सु च प्राप्यते। रामायणमहाभारतेऽपि सहस्राः कथाः सन्ति। परन्तु केवलं कथाभिः नीत्वा पृथक् रूपे साहित्यं लिख्यते।कथासाहित्यं त्रिधा विभक्तुं शक्यते। यथा –

१.जनानां आधारेण रचिता कथा।

२.पशुविहगाणां आधारेण रचिता कथा।

३.लोककथा।

Keywords:

Page No: